بررسی ساختار، مکانیسم عملکرد و نقش پلیکواترنیوم-7 در فرمولاسیون محصولات مراقبت از مو
در توسعه محصولات مراقبت از مو، یکی از مهمترین چالشهای فرمولاتورها در انتخاب مواد اولیه شوینده، ایجاد تعادل بین قدرت پاککنندگی سورفکتانتها و حس مطلوب پس از شستوشو است.
سیستمهای شوینده، بهویژه فرمولاسیونهای شامپو حاوی سورفکتانتهای آنیونی مانند Sodium Laureth Sulfate (SLES)، به دلیل قدرت پاککنندگی و توانایی مناسب در ایجاد و تثبیت کف، از سالها پیش یکی از پایههای اصلی بسیاری از فرمولاسیونهای شامپو بودهاند. اما همین مکانیسم پاککنندگی میتواند باعث ایجاد تغییراتی در سطح فیبر مو (Hair Fibres Surface) شود:
- افزایش برهمکنشهای الکترواستاتیکی ناشی از بار منفی سطح مو، بهویژه در موهای آسیبدیده
- افزایش اصطکاک بین تارهای مو و کاهش لغزندگی سطح مو
- افزایش نیروی لازم برای شانهکردن موهای خیس
- احتمال افزایش حس خشکی، زبری و کاهش نرمی مو
به همین دلیل، استفاده از پلیمرهای کاتیونی Conditioning Polymer به یکی از راهکارهای کلیدی در طراحی شامپوهای نسل جدید تبدیل شده است.
در میان پلیمرهای کاتیونی، پلی کواترنیوم 7 (Polyquaternium 7) به دلیل ترکیب منحصربهفرد عملکرد، سازگاری بالا با سیستمهای سورفکتانتی و قابلیت ایجاد فیلم محافظ روی مو، یکی از پلیمرهای کاتیونی پرکاربرد در فرمولاسیون محصولات مراقبت از مو محسوب میشود.

مطالعه بیشتر : شامپو بدون نمک: واقعیت علمی و فرمولاسیون Salt-Free
پلی کواترنیوم7 چیست؟
پلی کواترنیوم7 یک پلیمر کاتیونی محلول در آب است، که به عنوان نرم کننده ای بسیار موثر و ملایم شناخته می شود، این ماده با ایجاد نرمی ملایم و کمک به حفظ رطوبت پوست و مو نقش کلیدی در بهبود کیفیت محصولات بهداشتی ایفا می کند.
مسئله اصلی در فرمولاسیون شامپو چیست؟
چالش:
افزایش کارایی پاککنندگی (Cleaning Efficiency) بدون کاهش عملکرد حالتدهندگی (Conditioning Performance)
فرمولاتور معمولاً با یک تضاد کلاسیک مواجه است:
|
افزایش سورفکتانت |
نتیجه |
|
پاککنندگی بیشتر |
حذف بیشتر چربی |
|
کاهش تجمع سبوم و آلودگیهای سطحی |
حس تمیزی بالاتر |
| افزایش برهمکنش سیستم سورفکتانتی با سطح فیبر مو |
افزایش احتمال خشکی، زبری و اصطکاک سطحی مو |
در واقع، یک شامپوی موفق فقط نباید مو را تمیز کند؛ باید تجربه مصرفکننده بعد از شستوشو را نیز مدیریت کند.
شاخصهایی مانند:
- کاهش نیروی موردنیاز برای شانهکردن موی خیس و خشک
- حس مو هنگام لمس و دست کشیدن روی مو
- کاهش بار الکتروستاتیکی (Anti-static Performance)
معیارهای مهم ارزیابی عملکرد هستند.

مزیت کلیدی پلی کواترنیوم7، کاهش نیروی شانهپذیری موی خیس
چرا این ویژگی مهم است؟
یکی از چالشهای رایج پس از شستوشوی مو، افزایش گرهخوردگی و دشواری شانهکردن، بهویژه در حالت خیس، است. مو پس از شستوشو، بهویژه در حالت خیس، مستعد گرهخوردگی بوده و شانهکردن آن دشوارتر میشود. این مسئله تنها یک ویژگی حسی نیست؛ افزایش نیروی موردنیاز برای شانهکردن میتواند تنش و اصطکاک مکانیکی واردشده به فیبر مو را افزایش داده و در صورت تکرار، به آسیب مکانیکی مو کمک کند.
وقتی مو خیس است:
- در صورت عدم وجود نرم کننده مناسب، اصطکاک بین تارهای مو میتواند افزایش یابد.
- نیروی بیشتری برای شانهکردن مو موردنیاز است.
پلی کوآنیل-7 با ایجاد یک فیلم پلیمری روی سطح فیبر مو، میتواند اصطکاک سطحی بین تارهای مو را کاهش داده و با افزایش لغزندگی (Slip) و سهولت حرکت تارها نسبت به یکدیگر، نیروی موردنیاز برای شانهکردن موی خیس (Wet Combing Force) را کاهش دهد. در نتیجه، استفاده از این پلیمر میتواند به بهبود حس نرمی و لطافت مو پس از شستوشو کمک کند.
مطالعه عملکردی؛ چرا انتخاب Polyquaternium-7 در شامپوهای روزانه منطقی است؟
در مطالعات مقایسهای Conditioning Polymer ها، عملکرد پلیمرها با روشهایی مانند:
- اندازهگیری نیروی شانهکردن
- ارزیابی حسی
- بررسی سطح مو با روشهای میکروسکوپی
- اندازهگیری تغییرات سطحی
بررسی شده است.
نتایج نشان دادهاند که پلیمرهای کاتیونی میتوانند عملکرد کلی شامپو را بهبود دهند و انتخاب نوع پلیمر باید بر اساس هدف فرمولاسیون انجام شود.
پلی کواترنیوم7 به دلیل ساختار پلیمری، چگالی بار کاتیونی و رفتار مناسب آن در سیستمهای سورفکتانتی، ویژگیهایی دارد که آن را برای استفاده در فرمولاسیون شامپوها مناسب میسازد. مهمترین ویژگیها و مزایای عملکردی این پلیمر در محصولات مراقبت از مو عبارتاند از:
- پراکندگی و توزیع مناسب در فاز آبی فرمولاسیون
- سازگاری مناسب با سیستمهای سورفکتانتی
- ایجاد حس نرم و سبک روی مو در سطوح مصرف مناسب
- قابلیت کنترل deposition و کاهش احتمال تجمع بیش از حد پلیمر در شرایط مناسب فرمولاسیون
- تشکیل غشاء نازک ، شفاف پیوسته و غیر چسبنده بر روی تار های مو و ایجاد درخشندگی در مو
- محلول در آب
- قابلیت بهسازی شکستگی و مو خوره در انتهای مو
- عدم ایجاد سوزش و خارش در چشم
- بهبود بخشیدن فرهای ریز مو و رفع وز مو
- بهبود بخشیدن ظاهر موی آسیب دیده و ترمیم موهای آسیب دیده
- افزایش قابلیت حالت پذیری مو
- کاهش اثرات سوزش و خارش مواد فعال سطحی
- بالا بردن کارآیی مواد جاذب UV
- قابلیت کاربرد در محصولات شفاف


